SIBO (z ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth) i IMO (z ang. Intestinal Methanogen Overgrowth) to dwa zaburzenia przewodu pokarmowego, które coraz częściej są diagnozowane u pacjentów z problemami trawiennymi. W poniższym artykule przedstawimy szczegółowe informacje na temat przyczyn powstawania tych schorzeń.
Czym są SIBO i IMO?
SIBO odnosi się do nadmiernego wzrostu liczby bakterii w jelicie cienkim, gdzie fizjologicznie powinno ich być bardzo mało. Problem ten może prowadzić do zaburzeń trawienia, wchłaniania substancji odżywczych oraz objawów takich jak wzdęcia, biegunki, zaparcia czy bóle brzucha.
IMO, choć często było klasyfikowane jako podtyp SIBO, dotyczy głównie nadmiaru metanogenów – mikroorganizmów produkujących metan, takich jak Methanobrevibacter smithii. Nadmiar metanu w przewodzie pokarmowym często wiąże się z przewlekłymi zaparciami.
Najczęstsze przyczyny powstawania SIBO i IMO
- Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego
Motoryka jelit, czyli zdolność do przemieszczania treści pokarmowej wzdłuż przewodu pokarmowego, odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu rozwojowi bakterii w jelicie cienkim. Gdy perystaltyka jest osłabiona, bakterie mogą nadmiernie namnażać się w miejscach, gdzie naturalnie ich ilość powinna być ograniczona.
Przykładowe zaburzenia motoryki:
- neuropatia autonomiczna (np. w cukrzycy),
- sklerodermia lub inne choroby tkanki łącznej,
- zespół jelita drażliwego (IBS),
- powikłania po operacjach brzusznych (np. zrosty po operacji jelit).
- Niedobór kwasu żołądkowego (hipochlorhydria)
Kwas żołądkowy jest naturalną barierą przeciwko rozwojowi bakterii w układzie pokarmowym. Gdy jego produkcja jest zmniejszona (np. z powodu długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej – leków na refluks), bakterie mogą łatwiej przedostać się do jelita cienkiego i tam się namnażać.
- Anomalie anatomiczne jelit
Nieprawidłowości w strukturze jelita cienkiego mogą sprzyjać zaleganiu treści pokarmowej i bakteriom. Do takich anomalii należą:
- uchyłki w jelicie cienkim,
- przetoki jelitowe,
- zwężenia (np. spowodowane stanami zapalnymi w chorobie Leśniewskiego-Crohna).
- Zaburzenia flory bakteryjnej jelita grubego
Dysbioza, czyli nierównowaga mikrobioty jelitowej, może prowadzić do przenikania bakterii typowych dla jelita grubego (np. Escherichia coli) do jelita cienkiego.
- Choroby współistniejące
Niektóre choroby zwiększają ryzyko rozwoju SIBO, np.:
- niewydolność trzustki,
- choroby wątroby (np. marskość),
- niedoczynność tarczycy,
- celiakia (szczególnie, gdy nie jest dobrze kontrolowana).
- niedoczynność tarczycy,
- endometrioza.
- Stres i styl życia
Przewlekły stres wpływa na oś jelitowo-mózgową oraz obniża motorykę jelit.
- Stosowanie antybiotyków
Długotrwałe leczenie antybiotykami może prowadzić do dysbiozy i przerostu patogennych mikroorganizmów.
- Brak aktywności fizycznej
Siedzący tryb życia sprzyja zmniejszeniu perystaltyki i zastojowi treści jelitowej.
Zarówno SIBO, jak i IMO są zaburzeniami o wieloczynnikowym podłożu. Na ich rozwój wpływać mogą czynniki anatomiczne, motoryczne, metaboliczne i środowiskowe. Wczesna diagnoza oraz zrozumienie przyczyny problemu są kluczowe dla skutecznego leczenia. Warto zwrócić uwagę na dietę, poziom stresu oraz unikać długotrwałego stosowania leków wpływających na mikrobiotę jelitową.
