SIBO a nietolerancje pokarmowe – dlaczego często występują razem?
SIBO (z ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth), czyli zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego, to coraz częściej diagnozowane schorzenie. Charakteryzuje się nadmiarem bakterii w jelicie cienkim, które normalnie występują w dużo mniejszej ilości. Z kolei nietolerancje pokarmowe to reakcje organizmu na pewne składniki żywności, które trudno jest przetrawić. Te dwa problemy zdrowotne bardzo często idą w parze. Dlaczego tak się dzieje? Przyjrzyjmy się bliżej tej zależności.
Co to jest SIBO?
SIBO występuje, gdy dochodzi do nadmiernego rozrostu bakterii w jelicie cienkim. Normalnie większość mikroflory jelitowej koncentruje się w jelicie grubym, jednak w przypadku SIBO mikroorganizmy przemieszczają się do jelita cienkiego, gdzie zaczynają fermentować niestrawione resztki pokarmowe. Może to prowadzić do wielu objawów, takich jak:
- wzdęcia,
- biegunki lub zaparcia,
- nadmierna produkcja gazów,
- bóle brzucha,
- uczucie pełności po posiłku.
Nietolerancje pokarmowe – co to takiego?
Nietolerancje pokarmowe wynikają z trudności organizmu w trawieniu niektórych składników żywności, takich jak laktoza, fruktoza, sorbitol. Objawy nietolerancji mogą być podobne do tych, jakie obserwuje się przy SIBO, w tym wzdęcia, ból brzucha czy zaburzenia jelitowe. Czasem trudno jest nawet odróżnić oba problemy bez odpowiednich badań diagnostycznych.
Dlaczego SIBO i nietolerancje pokarmowe często współwystępują?
- Zaburzona fermentacja pokarmowa
W przypadku SIBO bakterie w jelicie cienkim fermentują niestrawione cukry i węglowodany, co prowadzi do powstawania gazów, wzdęć i innych objawów. Osoby z SIBO często mają problemy z trawieniem laktozy (cukru mlecznego) czy fruktozy (cukru owocowego). W konsekwencji dochodzi do wtórnych nietolerancji pokarmowych.
- Uszkodzenie śluzówki jelita
Przerost bakteryjny w jelicie cienkim może prowadzić do uszkodzenia kosmków jelitowych, czyli struktur odpowiedzialnych za wchłanianie składników odżywczych. Uszkodzona śluzówka gorzej radzi sobie z rozkładem i wchłanianiem pokarmu, co sprzyja nietolerancjom pokarmowym.
- Przewlekły stan zapalny
SIBO wywołuje stan zapalny w jelitach, co może dodatkowo wpływać na rozwój nietolerancji pokarmowych. Zapalenie upośledza funkcje enzymów trawiennych, takich jak laktaza (enzym odpowiedzialny za trawienie laktozy), co prowadzi do objawów nietolerancji.
- Zaburzona mikroflora jelitowa
Mikrobiom odgrywa kluczową rolę w trawieniu i metabolizmie pokarmu. W przypadku SIBO dochodzi do jego dysbiozy, czyli zaburzenia równowagi mikroflory jelitowej, co może sprzyjać nadwrażliwości na określone produkty.
Jak diagnozować i leczyć SIBO?
Diagnozowanie SIBO zazwyczaj odbywa się za pomocą testów oddechowych (test wodorowo-metanowy), które pozwalają wykryć nadmiar bakterii w jelicie cienkim. W przypadku nietolerancji pokarmowych pomocne mogą być również testy oddechowe – wodorowe. Jednak sprawdzanie nietolerancji pokarmowych w trakcie aktywnego SIBO nie ma większego sensu – w pierwszej kolejności należy przeprowadzić skuteczne leczenie SIBO, a dopiero potem oceniać nietolerancje na podstawie obserwacji objawów.
Leczenie zazwyczaj obejmuje:
- antybiotykoterapię lub stosowanie preparatów roślinnych w celu redukcji przerostu bakteryjnego w SIBO,
- diety eliminacyjne, takie jak dieta FODMAP, która ogranicza spożycie fermentujących węglowodanów,
- probiotyki i prebiotyki, które wspierają odbudowę zdrowej mikroflory jelitowej,
- eliminację przyczyny problemu, takiej jak zaburzenia motoryki jelit czy inne czynniki sprzyjające przerostowi bakteryjnemu, zamiast jedynie stosowania enzymów trawiennych.
SIBO i nietolerancje pokarmowe to problemy, które często się przenikają. SIBO może być przyczyną wtórnych nietolerancji pokarmowych, podczas gdy nietolerancje mogą nasilać objawy SIBO. Jeśli zmagasz się z objawami wskazującymi na SIBO lub nietolerancje pokarmowe, warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, by opracować indywidualny plan terapii.
