Test oddechowy wodorowo-metanowy jest przydatnym narzędziem diagnostycznym w ocenie niektórych schorzeń przewodu pokarmowego. Jego skuteczność zależy od odpowiedniego przygotowania pacjenta, ponieważ przestrzeganie zaleceń zwiększa wiarygodność wyników. Choć procedura jest prosta, wymaga od pacjenta ścisłego przestrzegania wytycznych.
SIBO – gdy bakterie przejmują kontrolę nad jelitem cienkim
Zespół nadmiernego namnażania się bakterii w jelitach cienkich (SIBO) polega na nieprawidłowym wzroście bakterii w obszarze jelit, który normalnie powinien być stosunkowo mało zaludniony przez mikroorganizmy. To nadmierne namnażanie się bakterii może prowadzić do różnych objawów, takich jak wzdęcia, bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy problemy z wchłanianiem składników odżywczych.
Kogo dotyczy SIBO?
SIBO może występować u osób w różnym wieku, często towarzysząc innym schorzeniom, takim jak:
- zespół jelita drażliwego (IBS) – wielu pacjentów z IBS ma również SIBO, co może nasilać objawy,
- uchyłki jelitowe – sprzyjają zaleganiu treści pokarmowej, co stwarza idealne warunki do rozwoju bakterii,
- choroby przewlekłe – cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy choroby nerek mogą zaburzać motorykę jelit, co zwiększa ryzyko SIBO.
Czy leki mogą wywołać SIBO?
Tak! Długotrwałe stosowanie niektórych leków może sprzyjać rozwojowi SIBO, zwłaszcza:
- opioidowych leków przeciwbólowych – spowalniają perystaltykę jelit, co sprzyja namnażaniu bakterii,
- leków przeciwbiegunkowych – hamują naturalny transport treści pokarmowej, co może prowadzić do nadmiernego wzrostu bakterii,
- inhibitorów pompy protonowej (IPP) – zmniejszają wydzielanie kwasu żołądkowego, który pełni funkcję ochronną przed nadmiernym rozrostem drobnoustrojów.
SIBO to częsty, choć często niediagnozowany problem. Jeśli zmagasz się z przewlekłymi dolegliwościami trawiennymi, warto skonsultować się ze specjalistą i rozważyć diagnostykę SIBO, aby przywrócić równowagę jelitową.
Test oddechowy wodorowy i wodorowo-metanowy – jak działa i kiedy warto go wykonać?
Test oddechowy wodorowy i wodorowo-metanowy to prosta, nieinwazyjna metoda diagnostyczna, która pomaga ocenić funkcjonowanie układu pokarmowego. Jest szczególnie przydatna w diagnozowaniu zespołu przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim (SIBO) oraz niektórych nietolerancji pokarmowych.
Jak działa test oddechowy?
Podczas badania pacjent spożywa roztwór zawierający określony węglowodan, np. glukozę lub laktulozę. Substancje te nie są trawione w żołądku, lecz docierają do jelit, gdzie podlegają fermentacji przez bakterie jelitowe. W wyniku tego procesu powstają gazy – wodór i/lub metan – które przedostają się do krwi, a następnie są wydychane przez płuca.
Pacjent przez kolejne 3 godziny co 20 minut pobiera próbki powietrza, które są analizowane pod kątem zawartości wodoru i metanu.
Rodzaje testów oddechowych:
- test oddechowy wodorowy – mierzy poziom wodoru w wydychanym powietrzu i jest stosowany głównie w diagnostyce SIBO oraz nietolerancji laktozy czy fruktozy.
- test oddechowy wodorowo-metanowy – oprócz wodoru ocenia również poziom metanu, co może być pomocne w identyfikacji zaburzeń związanych z nadmiarem organizmów metanogennych, często powiązanych z przewlekłymi zaparciami.
Kiedy warto wykonać test?
Jeśli masz nawracające problemy trawienne, takie jak wzdęcia, biegunki, zaparcia, bóle brzucha czy uczucie pełności po posiłkach, test oddechowy może pomóc w znalezieniu przyczyny. Warto skonsultować się z lekarzem, aby dobrać odpowiedni rodzaj badania i skutecznie leczyć ewentualne zaburzenia jelitowe.
Test wodorowo-metanowy – na czym polega i kiedy warto go wykonać?
Test wodorowo-metanowy to nowoczesna metoda diagnostyczna stosowana w wykrywaniu zespołu przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) oraz przerostu metanogennego (IMO, Intestinal Methanogen Overgrowth). Oba schorzenia mogą powodować przewlekłe dolegliwości trawienne, takie jak wzdęcia, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia.
Jak działa test wodorowo-metanowy?
Ludzkie komórki nie produkują wodoru ani metanu – te gazy powstają wyłącznie w wyniku fermentacji składników pokarmowych przez bakterie i archeony zasiedlające jelita. W prawidłowo funkcjonującym przewodzie pokarmowym proces ten zachodzi głównie w jelicie grubym, ale w przypadku SIBO lub IMO fermentacja następuje wcześniej, w jelicie cienkim.
Podczas testu pacjent spożywa roztwór zawierający glukozę lub laktulozę. Jeśli w jelicie cienkim występuje nadmierna liczba bakterii, fermentują one węglowodany, wytwarzając wodór lub metan, który następnie przenika do krwi i jest wydychany przez płuca.
- SIBO diagnozuje się na podstawie wzrostu wodoru w wydychanym powietrzu w określonym czasie po spożyciu roztworu.
- IMO wiąże się z nadmiernym wytwarzaniem metanu, który pochodzi z aktywności archeonów – mikroorganizmów przekształcających wodór w metan, co często prowadzi do przewlekłych zaparć.
Dlaczego warto wykonać test wodorowo-metanowy?
Test ten dostarcza kompleksowych informacji o procesach fermentacyjnych zachodzących w jelitach i pozwala ocenić, czy występują zaburzenia wchłaniania lub przerost bakterii w jelicie cienkim i/lub archeonów.
Gdzie można wykonać test?
Testy oddechowe wodorowo-metanowe można przeprowadzić w naszym gabinecie stacjonarnym przy ulicy Wita Stwosza 3/201 lub wykonać samodzielnie w domu, zamawiając zestaw diagnostyczny online (np. e-Pakiet SIBO). To wygodne rozwiązanie, które umożliwia wykonanie badania bez konieczności wizyty w placówce medycznej.
Jeśli zmagasz się z przewlekłymi problemami trawiennymi, test wodorowo-metanowy może pomóc znaleźć przyczynę dolegliwości i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Kiedy warto wykonać test oddechowy wodorowo-metanowy?
Test oddechowy wodorowo-metanowy to jedno z podstawowych badań diagnostycznych stosowanych w ustaleniu przyczyny przewlekłych dolegliwości trawiennych.
Test wodorowo-metanowy zaleca się osobom, które zmagają się z:
- podejrzeniem SIBO – jeśli występują objawy takie jak przewlekłe wzdęcia, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia,
- przewlekłymi zaparciami – mogą one być wynikiem nadmiernej produkcji metanu przez archeony jelitowe (IMO),
- zespołem jelita drażliwego (IBS) – szczególnie jeśli objawy nasilają się po posiłkach bogatych w fermentujące węglowodany,
- niewyjaśnionymi dolegliwościami trawiennymi – gdy inne badania nie wskazały jednoznacznej przyczyny problemów gastrycznych,
- niejednoznacznymi wynikami badań przewodu pokarmowego – test może pomóc w postawieniu trafnej diagnozy i wdrożeniu skutecznego leczenia.
Czy test oddechowy wodorowo-metanowy ma przeciwwskazania?
Test oddechowy wodorowo-metanowy choć jest dobrze tolerowany przez większość pacjentów, istnieją sytuacje, w których jego wykonanie może być utrudnione lub niewskazane.
Kiedy test wodorowo-metanowy nie jest zalecany?
Test oddechowy wodorowo-metanowy to skuteczne narzędzie diagnostyczne w wykrywaniu SIBO i IMO, jednak nie każdy pacjent może go bezpiecznie wykonać. Istnieją pewne przeciwwskazania, które należy wziąć pod uwagę przed przystąpieniem do badania:
- dziedziczna nietolerancja fruktozy – osoby z tym schorzeniem nie powinny spożywać laktulozy ani innych cukrów stosowanych w teście, ponieważ może to prowadzić do poważnych objawów metabolicznych,
- hipoglikemia poposiłkowa (reaktywna) – u osób z tym zaburzeniem podanie glukozy może wywołać gwałtowny spadek poziomu cukru we krwi, co może prowadzić do osłabienia, drżenia czy nawet omdleń.
W przypadku pacjentów z tymi schorzeniami konieczna jest konsultacja z lekarzem.
Jak przygotować się do testu wodorowo-metanowego?
Prawidłowe przygotowanie do testu oddechowego wodorowo-metanowego jest kluczowe dla uzyskania wiarygodnych wyników. Aby uniknąć fałszywych odczytów, należy przestrzegać określonych zasad dotyczących diety, leków oraz stylu życia przed badaniem.
Szczegółowe wytyczne znajdziesz na naszej stronie:
🔗 Przygotowanie do testu wodorowo-metanowego
Ogólne zasady przygotowania do testu
1 miesiąc przed badaniem:
- nie stosuj antybiotyków (np. rifaksyminy, furazolidonu, nifuroksazydu, preparatów bizmutu),
- nie poddawaj się kolonoskopii ani fluoroskopii.
7 dni przed badaniem:
- unikaj probiotyków i prebiotyków, ziół bakteriobójczych (np. olejek z oregano),
- nie przyjmuj preparatów prokinetycznych (np. Prokit, Tribux),
- zrezygnuj z dużych dawek magnezu i witaminy C.
3 dni przed badaniem:
- nie spożywaj kropli żołądkowych, betainy HCl, octu jabłkowego,
- unikaj środków przeczyszczających (np. laktulozy) oraz enzymów trawiennych,
- nie przyjmuj suplementów z fruktozą.
1-2 dni przed badaniem – dieta eliminacyjna:
- jeśli masz biegunkę lub normalne stolce → stosuj dietę przez 1 dzień,
- jeśli masz zaparcia → stosuj dietę przez 2 dni.
Możesz spożywać:
- mięso, ryby, owoce morza,
- jajka w dowolnej formie,
- tofu twarde,
- woda niegazowana, słaba herbata, czarna kawa bez mleka i cukru,
- niewielkie ilości ryżu (1-2 łyżki ugotowanego ryżu basmati lub jaśminowego) jeśli czujesz się słabo,
- tłuszcze: oliwa z oliwek, olej, masło bez laktozy,
- przyprawy: sól, pieprz.
Nie spożywaj:
- produktów zbożowych (chleb, makaron, kasze),
- mleka i produktów mlecznych (również roślinne zamienniki),
- warzyw, owoców, soków i przetworów owocowych,
- orzechów, nasion, roślin strączkowych.
14 godzin przed badaniem:
- nie jedz żadnych pokarmów – dozwolona jest tylko czysta woda niegazowana,
- nie pal papierosów,
- nie żuj gumy.
W dniu badania:
- bądź na czczo, nie jedz nic w dniu badania, to ważne,
- możesz wypić rano pół szklanki niegazowanej wody,
- umyj zęby pastą bez ksylitolu lub szczoteczką samą wodą,
- możesz użyć płynu antyseptycznego do płukania jamy ustnej,
- jeśli nosisz protezę nie używaj kleju do protez,
- nie wykonuj żadnych ćwiczeń fizycznych,
- nie żuj gumy,
- jeśli możesz nie przyjmuj żadnych lekarstw, leki możesz przyjąć po wykonaniu badania chyba, że są to leki, których lekarz nie pozwolił odstawić. Laki takie jak eutyrox, letrox, IPP (omeprazol, controloc, emanera itp), możesz przyjąć od razu po skończeniu testu.
Przebieg badania krok po kroku
- Pierwsza próbka powietrza – pacjent nabiera powietrze do płuc i wydmuchuje je do specjalnego woreczka. Następnie próbka jest analizowana w aparacie QuinTron Breath Tracker SC, który mierzy poziom wodoru i metanu.
- Spożycie roztworu laktulozy – pacjent wypija 10 g laktulozy, syntetycznego dwucukru składającego się z galaktozy i fruktozy. Laktuloza nie jest wchłaniana w jelicie cienkim, lecz ulega fermentacji przez bakterie jelitowe, prowadząc do powstania wodoru i dwutlenku węgla.
- Przetwarzanie gazów przez organizm – powstały wodór przenika do krwiobiegu i trafia do płuc, gdzie jest wydychany. Część wodoru może być również wykorzystana przez archeony do produkcji metanu.
- Powtarzanie pomiarów – przez kolejne 3 godziny, co 20 minut, pacjent pobiera próbki wydychanego powietrza, które są analizowane pod kątem wzrostu stężenia wodoru i/lub metanu.
- Interpretacja wyników – jeśli w określonym czasie następuje nagły wzrost poziomu wodoru, może to wskazywać na SIBO. Natomiast podwyższony poziom metanu sugeruje obecność IMO, co często wiąże się z przewlekłymi zaparciami.
Test w warunkach domowych
Test wodorowo-metanowy można wykonać także w warunkach domowych, korzystając z zestawu diagnostycznego. Ważne jest, aby ściśle przestrzegać instrukcji dołączonej do opakowania, ponieważ nieprawidłowe przygotowanie lub pobranie próbek może wpłynąć na wynik badania.
Jak interpretować wyniki testu wodorowo-metanowego?
W naszym gabinecie we Wrocławiu wyniki są dostępne natychmiast po zakończeniu badania i przedstawiane w formie wykresu, który analizuje nasz doświadczony dietetyk kliniczny. Pacjent otrzymuje szczegółowe omówienie wyników oraz zalecenia dotyczące leczenia.
Kiedy wynik testu oddechowego jest pozytywny?
Wynik testu uznaje się za pozytywny, jeśli poziom wodoru wzrośnie o co najmniej 20 ppm względem wartości wyjściowej w ciągu 90 minut od spożycia roztworu glukozy (75 g) lub laktulozy (10 g). Takie podwyższenie wskazuje na nadmierne namnażanie bakterii w jelicie cienkim, które fermentują cukry, prowadząc do produkcji wodoru.
Wynik testu uznaje się za pozytywny, jeśli poziom metanu w wydychanym powietrzu osiągnie co najmniej 10 ppm w dowolnym momencie badania. Nadmiar metanu wskazuje na obecność archeonów metanogennych, które mogą kolonizować jelito cienkie, jelito grube lub oba jednocześnie.
Co dalej po diagnozie?
W przypadku pozytywnego wyniku testu, specjalista może zalecić odpowiednie leczenie, które najczęściej obejmuje:
- antybiotykoterapię (np. rifaksyminę w przypadku SIBO lub rifaksyminę z neomycyną przy IMO)
- modyfikację diety (często dieta low-FODMAP stosowana okresowo),
- suplementację probiotykami i prokinetykami, aby zapobiec nawrotom.
Jeśli podejrzewasz u siebie SIBO lub IMO, warto wykonać test oddechowy i skonsultować wyniki ze specjalistą. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie mogą znacząco poprawić komfort życia i wyeliminować przewlekłe problemy trawienne.
