Radzenie sobie z SIBO (zespołem przerostu bakteryjnego jelita cienkiego) może być wyzwaniem, ale odpowiednia dieta może znacząco pomóc w redukcji objawów. Specjaliści często zalecają krótkoterminowe diety eliminacyjne, które ograniczają dostępne dla bakterii składniki odżywcze, zmniejszając ich namnażanie.
Wśród najbardziej popularnych strategii dietetycznych stosowanych przy SIBO znajdują się:
- dieta elementarna – najostrzejszy plan żywieniowy, oparty na płynnych, gotowych formułach,
- dieta low-FODMAP – eliminacja fermentujących węglowodanów powodujących wzdęcia,
- dieta specyficznych węglowodanów (SCD) – ograniczenie wszystkich węglowodanów złożonych.
Każda z tych diet ma swoje zastosowanie w zależności od stopnia nasilenia objawów i indywidualnej tolerancji pokarmowej.
Dieta elementarna – skuteczna, ale restrykcyjna
Dieta elementarna to najbardziej rygorystyczna strategia stosowana przy leczeniu SIBO. Polega na spożywaniu płynnych, łatwostrawnych formuł zawierających aminokwasy, glukozę, elektrolity oraz niezbędne tłuszcze.
Jak działa?
- Dostarcza organizmowi niezbędnych składników odżywczych w łatwo przyswajalnej formie,
- nie dostarcza bakterii „pożywki” do fermentacji, co prowadzi do ich eliminacji,
- może być stosowana przez 2–3 tygodnie pod ścisłą kontrolą specjalisty.
Dla kogo?
Dieta elementarna jest stosowana głównie u osób z ciężkimi objawami SIBO, które nie tolerują innych metod żywieniowych lub nie reagują na standardowe leczenie antybiotykami.
Wady i ograniczenia:
- bardzo restrykcyjna – wymaga ścisłego przestrzegania diety,
- może być kosztowna – gotowe formuły żywieniowe są drogie,
- nie nadaje się do długoterminowego stosowania – brak różnorodności składników odżywczych.
Dieta low-FODMAP – stopniowe eliminowanie fermentujących składników
Dieta low-FODMAP jest jedną z najczęściej stosowanych strategii żywieniowych wspierających leczenie SIBO. Została opracowana przez Monash University i polega na czasowym ograniczeniu fermentujących węglowodanów, które mogą powodować wzdęcia, gazy i bóle brzucha.
Jednak ważnym aspektem diety low-FODMAP jest nie tylko eliminacja niektórych produktów, ale także ich gramatura. To nie jest dieta „zero-FODMAP” – wiele produktów można spożywać w ograniczonych ilościach, bez ryzyka wywołania objawów.
Jak działa skala MONASH?
MONASH University opracowało aplikację i system kodowania produktów spożywczych:
- kolor zielony – niska zawartość FODMAP, można spożywać bezpiecznie,
- kolor pomarańczowy – umiarkowana zawartość FODMAP, można spożywać w małych ilościach,
- kolor czerwony – wysoka zawartość FODMAP, warto unikać w fazie eliminacyjnej.
Przykłady produktów, gdzie liczy się gramatura:
- banany – dojrzałe (żółte) są bogate w FODMAP, ale niedojrzałe (zielone) można spożywać w małych ilościach,
- migdały – w małych ilościach (ok. 10 sztuk) są dozwolone, ale większa ilość zwiększa zawartość fermentujących węglowodanów.
Czy low-FODMAP jest skuteczna w leczeniu SIBO?
Dieta low-FODMAP nie leczy SIBO, ale może pomóc w redukcji objawów. Jej zadaniem jest ograniczenie fermentacji i zmniejszenie dolegliwości jelitowych. Powinna być stosowana tylko przez określony czas (zwykle 4-6 tygodni), a następnie stopniowo rozszerzana, aby uniknąć negatywnego wpływu na mikrobiom jelitowy.
Dla kogo?
Dieta low-FODMAP sprawdza się u osób z umiarkowanymi objawami SIBO, zwłaszcza tych, które jednocześnie cierpią na zespół jelita drażliwego (IBS).
Wady i ograniczenia:
- nie powinna być stosowana długoterminowo – może negatywnie wpłynąć na mikrobiom jelitowy,
- wymaga stopniowego rozszerzania diety, co może być trudne do kontrolowania.
Dieta specyficznych węglowodanów (SCD) – ograniczenie wszystkich węglowodanów złożonych
Dieta SCD (Specific Carbohydrate Diet) została opracowana w celu ograniczenia spożycia wszystkich węglowodanów złożonych, które wymagają intensywnego trawienia i mogą sprzyjać przerostowi bakterii.
Jak działa?
Wyklucza wszystkie produkty zawierające skrobię i cukry rafinowane,
- opiera się na spożyciu mięsa, warzyw, owoców i fermentowanych produktów mlecznych,
- może być stosowana jako długoterminowy plan żywieniowy dla osób z nawracającym SIBO.
Dozwolone produkty:
- mięso, ryby, jajka,
- warzywa nieskrobiowe (szpinak, sałata, marchew),
- owoce o niskiej zawartości cukru (banany, jagody, cytrusy),
- fermentowane produkty mleczne (domowy jogurt).
Produkty do eliminacji:
- zboża (pszenica, ryż, kukurydza),
- strączki (fasola, ciecierzyca, soczewica),
- cukry rafinowane (biały cukier, syropy).
Dla kogo?
Dieta SCD jest szczególnie korzystna dla osób z przewlekłymi problemami trawiennymi i nawracającym SIBO.
Wady i ograniczenia:
- restrykcyjna i trudna do utrzymania na dłuższą metę,
- może wymagać większego zaangażowania w planowanie posiłków.
Jaką dietę wybrać?
Wybór odpowiedniej diety powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb i najlepiej prowadzony pod nadzorem specjalisty.
Dzięki odpowiednio dobranemu planowi żywieniowemu można znacząco złagodzić objawy SIBO, poprawić jakość życia i zapobiec nawrotom choroby. Długotrwałe stosowanie diety eliminacyjnej nie jest zalecane – celem leczenia jest stopniowe przywrócenie pacjenta do pełnowartościowej diety, tak aby mógł jeść wszystko bez dolegliwości trawiennych.
